Τρίτη, 7 Φεβρουαρίου, 2023
ΑρχικήΚοινωνίαΝάξος - Μεγάλη Παρασκευή: Η ώρα της αποκαθήλωσης του Κυρίου

Νάξος – Μεγάλη Παρασκευή: Η ώρα της αποκαθήλωσης του Κυρίου

|

Η Εκκλησία θυμάται τα Άγια Πάθη. Οι Μεγάλες Ώρες, η Αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου και η Περιφορά του Επιταφίου. – Φωτογραφίες από τον Ιερό Ναό Παντανάσσης Νάξου 

Η Μεγάλη Παρασκευή είναι ίσως η πιο φορτισμένη συγκινησιακά ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας καθώς κορυφώνεται το Θείο Δράμα, με τη Σταύρωση και τον ενταφιασμό του Ιησού Χριστού, στην πορεία προς την Ανάσταση και το Πάσχα.

Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής ξεκινά ο στολισμός του Επιταφίου στις εκκλησίες σε όλη τη χώρα. Πρώτα ψάλλονται οι Μεγάλες Ώρες και ακολουθεί ο Εσπερινός της Μεγάλης Παρασκευής. Στη συνέχεια, γίνεται η Αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου. Ακριβώς μετά, μέσα στο Ιερό Κουβούκλιο τοποθετείται ένα ύφασμα, πάνω στο οποίο έχει κεντηθεί ή ζωγραφιστεί ο Κύριος, νεκρός. Το ύφασμα αυτό λέγεται Επιτάφιος.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Δρ. Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, ομότιμη ερευνήτρια και τέως διευθύντρια του Κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, σύμφωνα με την θρησκευτική μας παράδοση, «το βράδυ της Μ. Πέμπτης πηγαίνουν στην εκκλησία για τα Δώδεκα Ευαγγέλια. Οι γυναίκες μένουν όλο το βράδυ και ξενυχτούν τον εσταυρωμένο, όπως γίνεται και με τον θάνατο ενός συγγενικού τους προσώπου. Στολίζουν τον Επιτάφιο με λουλούδια της εποχής και λένε το γνωστό μοιρολόγι της Παναγίας, το οποίο αλλού τραγουδούν αγερμικά (ως κάλαντα) τα παιδιά στα σπίτια για φιλοδώρημα. Τον Επιτάφιο στολίζουν κυρίως ώριμες γυναίκες βοηθούμενες από νέα κορίτσια για να “μαθαίνουν”. Ήταν από τις πιο αγαπημένες ασχολίες των γυναικών καθώς μακριά από το σπίτι και την επιτήρηση των ανδρών, μπορούσαν να συζητήσουν μεταξύ τους για διάφορα θέματα».

Η λέξη επιτάφιος, αρχαία ελληνική σημαίνει επί του τάφου, επιτάφιος λόγος (π.χ. επιτάφιος του Περικλέους) ή επίγραμμα. Κατά τους χριστιανικούς χρόνους σημαίνει αναπαράσταση του σώματος του Ιησού Χριστού μετά την Αποκαθήλωση από τον Σταυρό σε στάση προετοιμασίας για την ταφή, εκτός από κεντητή, και ζωγραφισμένη πάνω σε ύφασμα.

Γύρω από την σκηνή της αποκαθήλωσης είναι κεντημένο το τροπάριο της ημέρας:

278123127_1029057328029077_3818912136934791922_n.jpg

«Ο ευσχήμων Ιωσήφ από του ξύλου καθελών το άχραντόν σου Σώμα, σινδόνι καθαρά ειλήσας και αρώμασιν, εν μνήματι καινώ κηδεύσας απέθετο».

Κατά την ανάγνωση του Ευαγγελίου της Αποκαθήλωσης, που περιγράφει τα γεγονότα του θανάτου και της ταφής του Χριστού, ένα ξύλινο ζωγραφισμένο ομοίωμα του σώματος του Κυρίου ως Εσταυρωμένου, το οποίο είναι προσηλωμένο στον Σταυρό, αποσπάται από τον Σταυρό, τυλίγεται σε λευκό ύφασμα και μεταφέρεται στο ιερό του ναού, όπου θα μεταφερθεί μετά την περιφορά του Επιταφίου και ο Σταυρός.

Όπως επισημαίνει η κ. Καμηλάκη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, Επιτάφιος, εκτός από το κεντημένη σε ύφασμα αποκαθήλωση, λέγεται, κατά συνεκδοχήν, και το ξυλόγλυπτο κουβούκλιο (θόλος), το οποίο στεγάζει το τραπέζι πάνω στο οποίο τοποθετείται ο κεντημένος Επιτάφιος. Το κουβούκλιο αναπαριστά τον Τάφο του Χριστού.

Από το απόγευμα της Μ. Πέμπτης διακοσμείται με εποχιακά λουλούδια. Τον Επιτάφιο ραίνουν με πέταλα λουλουδιών και αρώματα. Οι καμπάνες των ναών κτυπούν πένθιμα και στις ορθόδοξες χώρες οι σημαίες κυματίζουν μεσίστιες.

278844743_736039664221304_4182258817708600268_n.jpg

Οι πιστοί συνηθίζεται να προσκυνούν τον Επιτάφιο όλο το απόγευμα της Μ. Παρασκευής μέχρι την τέλεση του όρθρου του Μ. Σαββάτου. Πολλοί περνούν και κάτω από το κουβούκλιο του Επιταφίου. Ο Επιτάφιος περιφέρεται σε κεντρικά σημεία της ενορίας. Η πομπή σταματά σε διάφορα σημεία και αναπέμπεται δέηση. Όπου υπάρχουν περισσότερες από μία ενορίες οι πομπές των επιταφίων συναντώνται και συναγωνίζονται στον στολισμό. Όσοι πιστοί μένουν στα σπίτια τους βγαίνουν έξω με αναμμένα κεριά, όταν περνάει ο Επιτάφιος. Κατά τη διάρκεια της περιφοράς ψάλλονται «Εγκώμια». Σε πολλά ελληνικά χωριά ο Επιτάφιος περνάει και από το κοιμητήριο, ανάμεσα στους τάφους, για να δώσει στους νεκρούς το μήνυμα της ζωής.

Τα εθιμα της ημέρας στις Κυκλάδες 

#  Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής ομάδες παιδιών γυρνούν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούν το μοιρολόι «Σήμερα μαύρος ουρανός», γνωστό και ως «Μοιρολόι της Παναγίας». Σε πολλές περιοχές της χώρας τα κορίτσια της ομάδας κρατούν ένα στεφάνι, πλεγμένο με λουλούδια εποχής, το οποίο στη συνέχεια το εναποθέτουν είτε στον Επιτάφιο, είτε στον τάφο του προσφάτως αποβιώσαντος ενορίτη. Τα Κάλαντα της Μεγάλης Παρασκευής, όπως τα ονομάζει η Λαογραφία, τείνουν σήμερα να εκλείψουν.

# Στην Αμοργό, τη Μεγάλη Παρασκευή προσφέρονται ψωμί, ελιές και νηστίσιμα γλυκά και κατά την περιφορά του Επιταφίου οι γυναίκες ραίνουν την πομπή με αρώματα.

# Στην Ίο, μετά την Αποκαθήλωση, οι νέοι του νησιού παίζουν τις «μπάλες», ένα παιχνίδι με μικρές σιδερένιες κόκκινες και πράσινες μπάλες. Κατά την Περιφορά των Επιταφίων των δύο Ενοριών του νησιού, τα Εγκώμια ψάλλονται από χορωδίες γυναικών και κοριτσιών.

# Στο χωριό Πλάκες της Μήλου το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται η αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης του Χριστού.

# Στην Πάρο, η περιφορά του Επιταφίου κάνει δεκαπέντε στάσεις. Σε καθεμία από αυτές φωτίζεται κι ένα σημείο του βουνού, όπου τα παιδιά ντυμένα ρωμαίοι στρατιώτες ή μαθητές του Χριστού, αναπαριστούν σκηνές από την είσοδο στα Ιεροσόλυμα, την προσευχή στο Όρος των Ελαιών, το Μαρτύριο της Σταύρωσης και την Ανάσταση.

# Στο χωριό Πύργος της Σαντορίνης, μετά την Αποκαθήλωση βγαίνει το «Τάνταλο» στους δρόμους του χωριού για να αναγγείλει το γεγονός και οι καμπάνες ηχούν πένθιμα. Η περιφορά του Επιταφίου σημαίνεται από μικρές φωτιές σε λυχναράκια. Οι γυναίκες από τις αυλές των σπιτιών ραίνουν την πομπή του Επιταφίου με ροδόνερο.

#  Στη Σύρο, οι Καθολικοί επιτάφιοι από τις εκκλησίες των Ευαγγελιστών και του Αγίου Γεωργίου συναντώνται με τους Ορθόδοξους από τους ναούς της Μητροπόλεως (Μεταμόρφωσης) του Αγίου Νικολάου και της Κοιμήσεως, μετά το τέλος της περιφοράς στην κεντρική πλατεία Μιαούλη. Ακολουθεί κατανυκτική δέηση και ψάλλονται τροπάρια της Μεγάλης Παρασκευής από τη χορωδία του Αγίου Νικολάου και Ιεροψάλτες.

# Στην Τήνο, οι περιφορές των Επιταφίων στη Χώρα συγκλίνουν στη μαρμάρινη εξέδρα της παραλίας, ενώ ο Επιτάφιος της Ενορίας του Αγίου Νεκταρίου καταλήγει μέσα στη θάλασσα, στην περιοχή Καλάμια στα Κιόνια.
 

Με πληροφορίες από την σελίδα sansimera.gr  – Φωτογραφίες από τον Ιερό Ναό Παντανάσσης Νάξου (ευχαριστούμε την κα Μαργαρίτη Γεωργία) 

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από τις σελίδες του Naxos Press - τώρα και στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ
Τελευταία νέα
Δημοφιλή

Blue Star Naxos: Το πρωί (11:45) της Τετάρτης θα πάρει το δρόμο της επιστροφής για Πειραιά

Νέα δεδομένα δημιουργήθηκαν στο αποψινό δρομολόγιο του Blue Star Naxos σε σχέση με την αυριανή (08/02) επιστροφή του στον Πειραιά

Κλειστά τα σχολεία αύριο (08/02) στη Νάξο, ανοιχτά στις Μικρές Κυκλάδες

Ανακοίνωση εξέδωσε ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων σχετικά με την λειτουργία των σχολικών μονάδων αύριο (08/02) ελέω "Μπάρμπαρα"

Προσωρινή διακοπή υδροδότησης στη Χώρα Νάξου

Το πόσιμο νερό του εξωτερικού δικτύου ύδρευσης λόγω φυσικών φαινομένων παρουσίασε απρόβλεπτα αυξημένη θολότητα, η οποία καθιστά αναγκαία τη προσωρινή διακοπή της υδροδότησης, μέχρι την αποκατάσταση του προβλήματος.

Δήμος Νάξου & Μικρών Κυκλάδων: “Προσοχή στο οδικό δίκτυο της ορεινής Νάξου”

Από νωρίς το πρωί, τρία εκχιονιστικά μηχανήματα του Δήμου και ένα του Επαρχείου Νάξου επιχειρούν για τον καθαρισμό του οδικού δικτύου,

48ωρη απεργία από αύριο (08/02) στα πλοία, “ανεβαίνει” το Blue Star Naxos (ώρα αναχώρησης 09:30)

Δεμένα τα πλοία αύριο (08/02) λόγω 48ωρης απεργίας στα λιμάνια ... Ποιοι είναι οι λόγοι

Πρέβελης: Αναχωρεί το πρωί της Τετάρτης από τη Ρόδο προς Πειραιά

Το Πρέβελης παραμένει στο λιμάνι της Ρόδου - Πότε θα πάρει το ... δρόμο για Κρήτη - Κυκλάδες και Πειραιά

Amorgos Trail Challenge: Ανοιξαν οι έγγραφές για τους αγώνες

Το Σαββατοκύριακο 29-30 Απριλίου 2023 θα διεξαχθεί το 6ο Amorgos Trail Challenge, με αγώνες 19 χλμ., 7,5 χλμ., Spike και Loza Kids Race.

Λαϊκή Συσπείρωση Πάρου: “Αλληλεγγύη στους δοκιμαζόμενους λαούς της Τουρκίας και της Συρίας’

"Θύματα για μια ακόμα φορά άνθρωποι και υποδομές, ανυπεράσπιστοι στο έλεος των φυσικών καταστροφών, ενώ υπάρχουν οι επιστημονικές και τεχνικές δυνατότητες αντιμετώπισης τους..."

Σαντορίνη: Διακοπή ρεύματος λόγω τεχνικών εργασιών

Την Τετάρτη 8, την Πέμπτη 9 και την Παρασκευή 10 Φεβρουαρίου

Σίφνος: Η προσέγγιση του “Ανεμος” στο λιμάνι και η επιβίβαση της ιερής εικόνας του Αγίου Συμεών

Στο λιμάνι των Καμαρών βρέθηκε σήμερα το πλοίο "Ανεμος" που έρχεται από τη Φινλανδια και έχει προορισμό τον Πειραιά - Η παράδοση που θέλει την εικόνα του Αγίου Συμεών να επιβιβάζεται στο πλοίο (photo)

EOES 2023: Τα παιδιά του ΓΕΛ Νάξου πήραν το πρώτο βραβείο και πάνε Λετονία

Η τριάδα των μαθητών της Νάξου (ΓΕΛ "Μανώλης Γλέζος") έκαναν το καθήκον τους, κέρδισαν στον πανελλήνιο διαγωνισμό (EOES 2023) και θα διεκδικήσουν το μετάλλιο στην Λετονία

Γιατί στη Νάξο είναι ωραία και τον χειμώνα

Επιλέγουμε τη Νάξο, το μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων, που δεν χάνει την ζωντάνια του τον χειμώνα, για την πρώτη εξόρμηση-αστραπή του 2023

Blue Star Naxos: Αύριο Σάββατο αντί για τη Κυριακή επιστρέφει από Αμοργό

Η "Μπάρμπαρα" φέρνει αλλαγές στα δρομολόγια... Τι συμβαίνει με το Blue Star Naxos

Ρομαντική επιστροφή σε μία άλλη εποχή της Νάξου

Το τετράγωνο στο τέλος της χερσαίας ζώνης Νάξου όπως δεν το έχετε ξαναδεί ...

Γ. Βρούτσης: “Να ενταχθεί η Τήνος στη γραμμή Πειραιάς – Κυκλάδες – Κρήτη”

Γ. Βρούτσης: «Με αναφορά στη Βουλή ζητώ να συμπεριληφθεί η Τήνος στην ακτοπλοϊκή σύνδεση Πειραιά, Κυκλάδων, Κρήτης»

Η κακοκαιρία “δένει” τα πλοία την Κυριακή 5 Φεβρουαρίου – Αλλαγές στα δρομολόγια

Η "Μπάρμπαρα" θα κρατήσει δεμένα τα πλοία την Κυριακή 5 Φεβρουαρίου

Τα λιμάνια της … οργής, επιτακτική η ανάγκη για βελτίωση υποδομών

Γερασμένες, ελλιπείς ή κακοσυντηρημένες λιμενικές υποδομές θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές

Γλινάδο – ΕΑΣ Νάξου: Το νέο τυροκομείο είναι γεγονός (video)

Ξεκινά την λειτουργία του το νέο Τυροκομείο της Ε.Α.Σ. Νάξου! (video)

Η μάχη της ακτοπλοϊας, νέο πεδίο δράσης η γραμμή Πειραιάς – Κρήτη μέσω Κυκλάδων

Μπορεί να είμαστε στις αρχές του έτους, όμως ήδη φουντώνει ο ανταγωνισμός σε Κυκλάδες και Κρήτη - Νέα πλοία μπαίνουν στο «παιχνίδι», ανοίγουν καινούριες γραμμές και η Minoan Lines ετοιμάζεται για τουλάχιστον 20 δρομολόγια στις Δυτικές Κυκλάδες