Παρασκευή, 27 Ιανουαρίου, 2023
ΑρχικήΠεριβάλλονΚυκλάδες: Περί φέρουσας ικανότητας και πως θα βρούμε λύσεις

Κυκλάδες: Περί φέρουσας ικανότητας και πως θα βρούμε λύσεις

|

Αναζητώντας χρυσό κανόνα για τη δόμηση στα νησιά – Τι γίνεται σε Σαντορίνη, Μύκονο, Ιο και Πάρο 

Τελικά, πόσο κόσμο μπορούν –ή, καλύτερα, θα έπρεπε– να «σηκώσουν» τα νησιά μας; 

Μια σειρά από παράλληλες εξελίξεις υποχρεώνουν την πολιτεία να αποφασίσει και μάλιστα γρήγορα. Ο υπολογισμός της φέρουσας ικανότητας, ωστόσο, κάθε άλλο παρά απλή υπόθεση είναι και, όπως επισημαίνουν ειδικοί επιστήμονες, θα ήταν καλό να μη γίνει υπό ασφυκτική πίεση χρόνου.

Σε κάθε περίπτωση, η ευκαιρία δείχνει ήδη χαμένη για τη Μύκονο και τη Σαντορίνη, στις οποίες το πολεοδομικό σχέδιο βρίσκεται ήδη υπό εκπόνηση. Το γεγονός δημιουργεί ένα τεράστιο ερώτημα για τον τρόπο που θα ληφθούν αποφάσεις για τις τουριστικές «ναυαρχίδες» της χώρας, οι οποίες είναι παραδείγματα πολεοδομικής αναρχίας και υπερεκμετάλλευσης του χώρου.

Ο βασικός μοχλός πίεσης για τις εξελίξεις είναι για ακόμη μια φορά το Συμβούλιο της Επικρατείας. Το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο έχει ήδη από τη δεκαετία του ’90 υποδείξει την ανάγκη να υπολογίζεται η φέρουσα ικανότητα, δηλαδή η αντοχή μιας περιοχής, όταν η πολιτεία αποφασίζει την επέκταση ή τη δημιουργία νέων οικισμών (οι πρώτες αποφάσεις αφορούσαν τις πολεοδομικές μελέτες για το Κρανίδι και την Κάρυστο το 1992 και 1993). Ειδικά δε για τα νησιά και τις Κυκλάδες, η νομολογία του ΣτΕ είναι πιο πλούσια και υποδεικνύει την ανάγκη ο υπολογισμός της φέρουσας ικανότητας να λαμβάνει υπόψη την προστασία όχι μόνο του ευαίσθητου περιβάλλοντός τους, αλλά και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος και του νησιωτικού τοπίου.

Ωστόσο, πριν από ένα έτος η πίεση του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου κλιμακώθηκε. Με νέες αποφάσεις το ΣτΕ σταμάτησε δύο μεγάλες τουριστικές επενδύσεις στη Μύκονο και στην Ιο (οι οποίες δρομολογούνταν ως στρατηγικές επενδύσεις, η πρώτη με ειδικό σχέδιο χωρικής ανάπτυξης – ΕΣΧΑΣΕ και η δεύτερη ως σύνθετο τουριστικό κατάλυμα). Ακύρωσε επίσης το γενικό πολεοδομικό σχέδιο της Πάρου, που προέβλεπε γενναίες επεκτάσεις οικισμών.

Και στις τρεις περιπτώσεις το ΣτΕ αναφέρθηκε με σαφήνεια στην ανάγκη όχι μόνο χωροταξικής οργάνωσης των νησιών, ώστε να μη λαμβάνονται αποφάσεις «α λα καρτ» (κάτι που επέτρεψαν οι πολεοδομικές ρυθμίσεις της προηγούμενης δεκαετίας υπέρ των στρατηγικών επενδύσεων), αλλά και υπολογισμού της φέρουσας ικανότητας των νησιών όχι με γενικό τρόπο αλλά (εδώ βρίσκεται η μεγάλη διαφοροποίηση σε σχέση με το παρελθόν) νομοθετημένο, με σαφή κριτήρια.

Ο νομοθετικός ορισμός

sintaxi.jpgΗ πολιτεία δεν μπορούσε να αγνοήσει άλλο το ΣτΕ. Είναι πλέον σαφές ότι το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο θα απορρίπτει στο εξής κάθε μεγάλη τουριστική επένδυση στα νησιά, κάθε πολεοδομικό σχέδιο. Ετσι, σε πρόσφατο νόμο (4964/22, άρθρο 64) το υπουργείο Περιβάλλοντος ήρθε για πρώτη φορά να δώσει έναν πρώτο νομοθετικό ορισμό: «Ως Φέρουσα Ικανότητα ενός χωρικού συστήματος νοούνται τα μέγιστα ανεκτά όρια επιβαρύνσεων ή και μεταβολών των συνθηκών που επικρατούν σε αυτό, πέραν των οποίων παύει να υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στο φυσικό περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνία που διαβιοί σε αυτό, με αποτέλεσμα να προκαλούνται υπέρμετρες ή μη αναστρέψιμες φθορές στο φυσικό περιβάλλον και να ασκούνται αρνητικές πιέσεις στο ανθρωπογενές περιβάλλον και στην κοινωνία». Σύμφωνα με τη ρύθμιση, θα ακολουθήσει προεδρικό διάταγμα (άρα κείμενο που θα ελεγχθεί προδικαστικά από το ΣτΕ) με το οποίο θα προσδιοριστεί η μεθοδολογία για την εκτίμηση της φέρουσας ικανότητας και τα όρια που αυτή θα θέτει.

Παράλληλα, το υπουργείο Περιβάλλοντος δημιούργησε μια επιτροπή ειδικών η οποία εξετάζει το θέμα. «Φέρουσα ικανότητα σημαίνει ότι δεν θα φορτώνουμε το γαϊδουράκι μέχρι να πέσει κάτω», λέει στην «Κ» ο υφυπουργός Χωροταξίας και Αστικού Περιβάλλοντος Νίκος Ταγαράς. «Η φέρουσα ικανότητα θα πρέπει να συνεκτιμάται στον σχεδιασμό, ώστε να διατηρηθεί το αγαθό, η πραγματική αξία ενός τόπου. Η ανάπτυξη πρέπει να είναι βιώσιμη. Την περίοδο αυτή η επιτροπή συζητάει τις προδιαγραφές που οι μελετητές των πολεοδομικών σχεδίων θα καλούνται να λάβουν υπόψη. Η διαδικασία παρακολουθείται από την ηγεσία του υπουργείου και εκτιμώ ότι θα ολοκληρωθεί μέσα στο επόμενο έτος».

Ομως, η ανεύρεση ενός αξιόπιστου τρόπου υπολογισμού της φέρουσας ικανότητας ενός τόπου δεν είναι απλή υπόθεση. Ο πολεοδόμος Πάνος Βουλέλλης ασχολείται με τη φέρουσα ικανότητα στο πλαίσιο της διδακτορικής διατριβής του, ήταν μέλος της ομάδας που εκπόνησε μελέτη φέρουσας ικανότητας για λογαριασμό του Δήμου Θήρας και συμμετέχει στην επιτροπή ειδικών του υπουργείου Περιβάλλοντος (ενώ συμμετείχε και στην ομάδα που εκπόνησε άλλη μελέτη ΕΣΧΑΣΕ για τουριστική επένδυση στη Μύκονο, η οποία «πέρασε» από το ΣτΕ). «Το ζήτημα είναι πώς ποσοτικοποιείς τη φέρουσα ικανότητα. Ποιους δείκτες επιλέγεις για να την ορίσεις και τι όριο θέτεις σε αυτούς, ώστε η ανάπτυξη μιας περιοχής να είναι βιώσιμη», εξηγεί.

«Οι δείκτες πρέπει να αφορούν ορισμένες κρίσιμες παραμέτρους, για παράδειγμα την εξέλιξη του πραγματικού πληθυσμού, όχι μόνο αυτού που έχει καταγραφεί ως μόνιμος, τους εποχικούς κατοίκους και τους επισκέπτες. Πρέπει να καλύπτουν τη δόμηση σε κατηγορίες, ανάλογα με τη χρήση, περιλαμβάνοντας όχι μόνο την κάλυψη των κτιρίων αλλά και τη “σφράγιση” του εδάφους στην έκταση γύρω από αυτά. Πρέπει επίσης να καλύπτουν τις κρίσιμες υποδομές, που αφορούν την ενέργεια, το νερό, τη διαχείριση απορριμμάτων και λυμάτων και φυσικά τις κοινωνικές υποδομές».

Αφού η πολιτεία καταλήξει στο ποιοι δείκτες θα εξετάζονται για τη φέρουσα ικανότητα μιας περιοχής, θα πρέπει να ορίσει το ελάχιστο ανεκτό όριο σε αυτές (πέρα από το οποίο θα θεωρείται ότι οι αντοχές του νησιού έχουν ξεπεραστεί). «Πρόκειται για ένα σύνθετο μέγεθος, δεν εκφράζεται απλώς με έναν αριθμό. Πρέπει να συνθέτει διαφορετικούς παράγοντες, ανάλογα με την περιοχή. Για παράδειγμα, η έλλειψη πρασίνου έχει άλλη βαρύτητα σε μια περιοχή που βρίσκεται δίπλα σε μια βιομηχανική ζώνη», καταλήγει ο κ. Βουλέλλης.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος έχει συγκεκριμένους πολιτικούς λόγους να θέλει να «κλείσει» όσο το δυνατόν πιο γρήγορα τον τρόπο ορισμού της φέρουσας ικανότητας. Είναι όμως ένα ζήτημα που μπορεί να λυθεί σε τόσο λίγο χρόνο; «Για τον υπολογισμό της φέρουσας ικανότητας υπάρχουν υλικά χαρακτηριστικά (όπως η δόμηση, οι υποδομές) αλλά και άυλα (πολιτιστικές παράμετροι, το τοπίο) που πρέπει επίσης να συνυπολογιστούν», εκτιμά ο Κώστας Σερράος, καθηγητής Αστικού Σχεδιασμού και Πολεοδομίας στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ. «Κατά τη γνώμη μου, αυτά τα θέματα είναι σύνθετα και απαιτείται επιστημονική έρευνα και διάλογος, δεν λύνονται εν τάχει. Η εκτίμησή μου είναι ότι δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για να δομηθεί ένα σύστημα υπολογισμού και διαχείρισης των ορίων αντοχής ενός τόπου έως το 2025, οπότε και ολοκληρώνεται το πρόγραμμα πολεοδομικού σχεδιασμού του υπουργείου. Γιατί ακόμη κι αν οριοθετήσεις μια μεθοδολογία, όταν έρθει η ώρα να την εφαρμόσεις θα χρειαστείς στοιχεία και έρευνα».

Πάντως, η επιμονή του ΣτΕ να τεθεί ένας τρόπος μέτρησης της φέρουσας ικανότητας δεν είναι τυχαία. Από τα πρώτα χρόνια της οικονομικής κρίσης θεσπίστηκε πλήθος «ειδικών» πολεοδομικών μοντέλων που είχαν ως στόχο να παρακάμπτουν τον υφιστάμενο σχεδιασμό για την υλοποίηση όποιας επένδυσης χαρακτηριζόταν ως στρατηγική. Η νομοθεσία εγκρίθηκε με την επίκληση της επείγουσας οικονομικής ανάγκης της περιόδου, διατηρείται ωστόσο και σήμερα, με αποτέλεσμα να συνεχίζεται η διάχυση δραστηριοτήτων στον εξωαστικό χώρο. 

Με πληροφορίες από τη σελίδα Kathimerini.gr 

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από τις σελίδες του Naxos Press - τώρα και στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ
Τελευταία νέα
Δημοφιλή

SKY express: Ταξιδέψτε στην Ελλάδα με έκπτωση έως 60%

SKY Express ... ως -60% για όλη την Ελλάδα, όλο θα λείπεις - Κλείσε θέση μέχρι 1 Φεβρουαρίου.

Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης: Πληρωμή ζωοτροφών σε κτηνοτρόφους την 30η Ιανουαρίου

Για 30 Ιανουαρίου και με ορίζοντα 24 ωρών μεταθέτει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης την πληρωμή ζωοτροφών - Τι ισχύει για τους νέους κτηνοτρόφους

Σαντορίνη -Κολούμπο: Ο Guardian προειδοποιεί για έκρηξη του ηφαιστείου

«Το ηφαίστειο αποτελεί σοβαρή απειλή» επισημαίνουν οι ειδικοί για το υποθαλάσσιο ηφαίστειο του Κολούμπο

Οι Βρετανοί έρχονται για οικογενειακές διακοπές σε Σύρο – Ανδρο και Τήνο

Ελλάδα “ψηφίζουν” για οικογενειακές διακοπές οι Βρετανοί - Ποια είναι τα πακέτα...

Στοίχημα – Ελλάδα: “Κοιτάζουμε” το over στην Λεωφόρο

Συνδυαστικό του 2.37 από τη Λεωφόρο και στήριξη στο 2.60 στην Ατλέτικο .. Η πρόταση από την Foxbet.gr

Ανεκτέλεστο το σημερινό (26/01) δρομολόγιο του “Blue Star Naxos”

Οι καιρικές συνθήκες αλλάζουν τα δρομολόγια... Ποιες αλλαγές δρομολογήθηκαν από την Blue Star Ferries

Κάλεσμα αύριο (27/01) στο Δημαρχειακό Μέγαρο για τις εκδηλώσεις των Αποκριών

Πρόσκληση για κατάθεση προτάσεων αύριο Παρασκευή για το Διονυσιακό δρώμενο που παραδοσιακά γίνεται την Παρασκευή, πρώτη ημέρα του τριημέρου των Αποκριών

Επέκταση πτήσεων από Μπαχρέιν και Σαουδική Αραβία προς Μύκονο και Σαντορίνη

Θετικά αποτελέσματα από τις B2B συναντήσεις του Mykonos.Promo, MykonosBest.eu και SantoriniBest.eu με κορυφαίες αεροπορικές εταιρείες

Στοίχημα – Ελλάδα (Κύπελλο): Η άμυνα του ΠΑΟΚ εγγύηση για δεύτερο διπλό

Παναθηναίκός - ΠΑΟΚ και η ανάγκη των "πράσινων" για τη ρεβάνς... Η πρόταση από τον Koubanezos

Απείρανθος – Πολιτιστικός Σύλλογος: Κόβει τη πρωτοχρονιάτικη πίτα

Ο Απεραθίτικος Πολιτιστικός Σύλλογος "Τα Φανάρια" κόβει τη πίτα του - Πότε και ποια θα είναι η ... έκπληξη

Ντροπή, βανδαλισμός σε ένα από τα ωραιότερα Graffiti

Για μία ακόμη φορά δείξαμε το πρόσωπό μας. Αγνωστοι (;) βανδάλισαν ένα από τα ωραιότερα σημεία της Νάξου, στην είσοδο της παλιάς πόλης

Springer Reisen: Επιστρέφει και φέτος στη Πάρο με απευθείας πτήση από τη Βιέννη

Ο Αυστριακός τουρ οπερέιτορ Springer Reisen έρχεται και φέτος στη Πάρο (και Νάξο) με απευθείας πτήσεις από τη Βιέννη - Από 27 Μαϊου έως τέλη Σεπτεμβρίου

ΕΑΣ Νάξου: Το γεύμα με τους δημοσιογράφους και ο γρίφος του “είμαι παρών” από τον Καπούνη

Το γεύμα ... εργασίας με τους δημοσιογράφους από τη διοίκηση της ΕΑΣ Νάξου στην Αθήνα - Που έγινε, ποιοι βρέθηκαν στο τραπέζι (photo)

Θάλασσες Αριστείας – ExcellenSeas: Θεσμός – με άρωμα Νάξου – οι υποτροφίες στους νέους των ακριτικών νησιών

Την παρουσίαση του προγράμματος υποτροφιών ExcellenSeas παρουσίασε η Α.Μ.Κ.Ε «Θάλασσες Αριστείας της Pastra Cretonaxiosa» - Ποιοι βρέθηκα στην εκδήλωση που έχει άρωμα Νάξου

ΕΛΜΕΠΑ: «Ζωντανεύει» ξανά μέσω 3D η «Σφίγγα των Ναξίων»

Το Εργαστήριο Σχεδιομελέτης Κατεργασιών και Αυτοματισμών του ΕΛΜΕΠΑ «ζωντανεύει» ξανά την «Σφίγγα των Ναξίων»

Εκτακτο: Στις 03:00 το πρωί η αναχώρηση του “Blue Star Naxos”

Διατηρείται το απαγορευτικο απόπλου πλοίων .... Στις 3 το πρωί της Πέμπτης (19/01) η αναχώρηση του "Blue Star Naxos" από τον Πειραιά

Νάξος: Ο Δήμος προχωρεί σε κάλεσμα συμμετοχής στο Καρναβάλι 2023

Φεβρουάριος ο μήνας των Αποκριών και ο Δήμος Νάξου & Μικρών Κυκλάδων προχωρεί σε κάλεσμα συμμετοχής στις διοργανώσεις του

Τήνος: Καβοδέτες “παλεύουν” με το νοτιά για να δέσουν το “Blue Star Paros”

Καβοδέτες στο λιμάνι της Τήνου προσπαθούν να δέσουν το "Blue Star Paros" - Δείτε η μάχη που δίνουν με το νοτιά

Αυτόνομη λειτουργία ταμειακών μηχανών και POS τέλος εποχής…

Συνδέονται από αρχές Ιουνίου για online αποστολή των δεδομένων στην ΑΑΔΕ

ΕΑΣ Νάξου – Δ. Καπούνης: “δίνουμε μεγαλύτερη τιμή στο γάλα για να μπορέσουν οι κτηνοτρόφοι να αντέξουν» (video)

Ο Δ. Καπούνης - πρόεδρος της ΕΑΣ Νάξου - στο «Στούντιο με θέα» του ΑΝΤ1 για τον «βραχνά» των κτηνοτρόφων (video)